Brandweerman uit Son en Breugel leert van Spaanse natuurbranden
AlgemeenSon en Breugel / Catalonië - Terwijl veel mensen in juli genieten van hun vakantie, stond de 24-jarige Timo van ’t Westende uit Son en Breugel midden in de Catalaanse bergen tussen de natuurbranden. Als vrijwilliger van de brandweer maakte hij deel uit van een gespecialiseerd Nederlands team dat in Spanje ervaring opdeed met de bestrijding van bos- en natuurbranden. Een indrukwekkende missie, maar vooral ook een leerzame. Want de manier waarop de Spanjaarden naar natuurbranden kijken, verschilt fundamenteel van die in Nederland.
Redactie: Ferrie Smits
Toen Timo half juli naar Catalonië vertrok, was dat geen spontane missie. Via een Europees samenwerkingsverband (ERCC) worden gespecialiseerde brandweerteams uit verschillende landen ingezet in gebieden waar het risico op natuurbranden groot is. Vorig jaar gebeurde dat in Galicië, dit jaar in Catalonië. Nederland levert sinds twee jaar zogenoemde ‘prepositioning’-teams. Spanje kent namelijk een vast brandseizoen en weet dat er in deze periode extra capaciteit nodig kan zijn.”
Vrijwilliger bij de brandweer
Timo woont sinds zijn vijfde in Son en Breugel, is vrijwilliger bij de brandweer in Son en Breugel en daarnaast actief bij de gespecialiseerde Handcrew van de Brandweer in Eindhoven. Juist die specialisatie maakte dat hij kon solliciteren voor deze missie. Na een selectieprocedure en extra trainingen vertrok hij samen met negentien collega’s naar Spanje. “Voor het thuisfront was dat best spannend, je hoort de laatste tijd wel vaker dat een brandweerman is omgekomen tijdens werkzaamheden.”
Aanpak wezenlijk anders
Al snel merkte hij dat de Spaanse aanpak wezenlijk anders is dan die in Nederland. “Wij zijn gewend om te denken: een brand moet uit. De Catalanen kijken eerst naar de brand zelf. Wat wil die brand? Hoe gaat hij zich ontwikkelen? En wat kunnen wij daar veilig tegen doen?” Daardoor is blussen lang niet altijd de eerste keuze. Soms wordt besloten om een brand juist gecontroleerd zijn gang te laten gaan.
“Wij denken vaak: een brand moet uit. De Catalanen kijken eerst wat een brand gaat doen.”
Een van de meest bijzondere technieken is het bestrijden van vuur met vuur. Gespecialiseerde teams steken op strategische plekken bewust de begroeiing in brand, zodat een oprukkende natuurbrand geen brandstof meer vindt en vanzelf stopt. “Dat klinkt misschien vreemd, maar daar gaat ontzettend veel kennis aan vooraf. Doe je het verkeerd, dan creëer je juist een tweede natuurbrand. Daarom zijn daar speciale teams voor die niets anders doen dan branden analyseren en tegenbranden uitvoeren.”
Opdoen van kennis
Juist dat maakte de missie zo waardevol. Natuurlijk was de Nederlandse ploeg in Spanje om de lokale collega’s te ondersteunen, maar minstens zo belangrijk was het opdoen van kennis. “Ook in Nederland worden natuurbranden extremer. Door de toenemende droogte veranderen de omstandigheden. Dan is het waardevol om te leren van een land dat hier al tientallen jaren ervaring mee heeft.” Volgens Timo is vooral de voorbereiding indrukwekkend. In Catalonië wordt zelfs in de winter op veel plaatsen bewust begroeiing weggebrand, zodat er in de zomer minder brandstof aanwezig is. Daarnaast beschikken de gespecialiseerde teams over enorme hoeveelheden kennis van begroeiing, weersomstandigheden en het gedrag van eerdere natuurbranden. Op basis daarvan kunnen zij vaak al voorspellen hoe een brand zich zal ontwikkelen, nog voordat de eerste voertuigen arriveren.
De inzet zelf was zwaar. Dagen van twaalf uur waren eerder regel dan uitzondering. In temperaturen die regelmatig opliepen tot ver boven de 35 graden trokken de teams met scheppen, harken en ander handgereedschap de bergen in om brandgangen aan te leggen en de Spaanse collega’s te ondersteunen. Water was daarbij lang niet altijd het belangrijkste hulpmiddel. Ondanks de zware omstandigheden was de organisatie eromheen uitstekend geregeld. De ploeg begon de dag met een goed ontbijt, kreeg rantsoenpakketten mee voor onderweg en kon na afloop herstellen in een gekoelde accommodatie. “Dat was ook echt nodig om de volgende dag weer fit aan de slag te kunnen gaan. Wij zijn werken in deze temperaturen ook niet zo gewend, ten opzichte van de Spaanse collega’s.
Waardering
Niet alleen de samenwerking maakte indruk. Ook de waardering van de bevolking zal Timo niet snel vergeten. “Na een inzet stonden mensen langs de weg met Nederlandse vlaggen te zwaaien. Ook de burgemeester kwam ons persoonlijk bedanken. Dat zijn momenten die je echt bijblijven.”
Wat hij vooral meeneemt naar Nederland, is een andere manier van kijken. “Wij zijn hier heel erg gericht op het beschermen van ieders huis. De Spanjaarden kijken veel breder. Soms is het verstandiger om één woning op te geven om te voorkomen dat tien andere huizen verloren gaan. Dat is een moeilijke afweging, maar wel één die je moet durven maken.”
Volgens Timo is die kennis ook voor Nederland steeds relevanter. “Het risico op natuurbranden schuift steeds verder naar het noorden. Brabant en Limburg kleuren op sommige risicokaarten inmiddels net zo donkerrood als delen van Zuid-Europa. De vraag is niet óf we hier vaker met grote natuurbranden te maken krijgen, maar wanneer. En omdat natuur, campings en woonwijken hier veel dichter op elkaar liggen, hebben we vaak veel minder tijd om in te grijpen.”
“De vraag is niet óf we vaker natuurbranden krijgen, maar wanneer.”
De missie in Catalonië zit er inmiddels op. Terwijl veel mensen na tweeënhalve week werken in temperaturen boven de 35 graden vooral verkoeling zouden opzoeken, stapte Timo opnieuw het vliegtuig in. Niet naar een volgende natuurbrand, maar naar IJsland. Die vakantie stond al langer gepland, maar vormt onbedoeld een bijzonder contrast. Na de hitte van de Catalaanse bergen was het tijd voor gletsjers, watervallen en frisse temperaturen. Een mooiere afsluiting van een bijzondere zomer, had hij zich bijna niet kunnen wensen.
