Traditie versus dierenwelzijn
Vuurwerk is al eeuwenlang een traditie, met zijn oorsprong in China, waar het werd gebruikt om boze geesten af te schrikken. Nu is het inmiddels vaak de magische toevoeging van een feestelijke gelegenheid.
Redactie: Yvonne Hooymayers-Bakker
De één geniet ervan, spaart er lange tijd voor, leeft er naar toe, krijgt kippenvel alleen al bij de gedachte en geniet met al zijn zintuigen van de kleurenexplosies. De harde knallen en sissende geluiden versterken het spektakel en geven het een dynamische dimensie, maar een ander deelt deze opwinding niet. Terwijl sommige mensen zich verheugen op het vuurwerkspektakel, kiezen anderen ervoor om de festiviteiten te vermijden en maatregelen te nemen om de overlast te beperken.
Voor ons mensen bestaat de mogelijkheid om hierin een keuze te maken, maar voor onze dieren is die keuze er niet. Zij zijn onwetend over wat hen te wachten staat.
Dieren hebben vaak een veel gevoeliger gehoor dan mensen, waardoor het geluid van vuurwerk hen in grote angst en enorme stress kan achterlaten. Honden bijvoorbeeld, horen geluiden vier keer zo sterk als mensen. Stel je voor hoe beangstigend het moet zijn voor een hond die zich veilig waant in zijn mand, om plotseling te worden geconfronteerd met een luide knal. Deze schrik kan enorm zijn en de gevolgen voor zowel het dier als de eigenaar kunnen verwoestend zijn.
Een kat die buiten rondloopt, kan in paniek wegrennen zonder zich nog bewust te zijn van de gevaren om hem heen. Ook wilde dieren en vogels ervaren immense stress tijdens de feestdagen. Voor sommige dieren kan het vuurwerk zelfs fysiek pijnlijk zijn.
"Het gehoor van dieren werkt anders dan dat van mensen"
Het vroegtijdig afsteken van vuurwerk is een fenomeen dat vooral wordt waargenomen onder jongeren tussen de 12 en 20 jaar. Deze groep bestaat uit kinderen, pubers en adolescenten die vaak onbezonnen handelen in hun enthousiasme om vuurwerk af te steken. Dit gedrag kan worden verklaard door enkele belangrijke kenmerken van deze leeftijdsgroep. Een van de belangrijkste kenmerken is het gebrek aan bewustzijn over de gevolgen van hun acties.
- Het brein van de jeugd heeft namelijk vaak moeite om gedrag en gevolg aan elkaar te koppelen. Hierdoor kunnen ze de risico’s van een situatie niet altijd goed inschatten.
- De spanning en opwinding die gepaard gaan met risicovol gedrag zijn voor pubers vaak een vorm van beloning.
- Ze maken keuzes die vooral gunstig zijn voor de korte termijn en zijn voornamelijk met zichzelf bezig.
- In deze levensfase verschuift ook nog de focus van ouders naar vrienden; 'erbij horen' gaat een belangrijke rol spelen.
Volwassenen, en vooral ouders, spelen daarom een cruciale rol in het waarborgen van de veiligheid en het welzijn van dieren in onze omgeving. Het is belangrijk om kinderen empathie bij te brengen voor dieren en hen te leren dat het gehoor van dieren anders werkt dan dat van mensen. Dieren weten niet dat er niets ernstigs aan de hand is en reageren instinctief door te rennen voor hun leven bij harde geluiden of felle flitsen.
"dieren reageren instinctief door te rennen voor hun leven"
Het aanpakken van het probleem van vroegtijdig en onbezonnen vuurwerkgebruik door jongeren vereist een gezamenlijke inspanning van zowel opvoeders als de gemeenschap. En ook de gemeenteraad kan een cruciale rol spelen, door het afsteken van vuurwerk te reguleren. Een mogelijkheid zou zijn dat vuurwerk enkel tussen middernacht en één uur 's nachts op 31 december zou worden afgestoken, op een paar zorgvuldig geselecteerde locaties. Dit zou huisdiereigenaren in staat stellen hun dieren te beschermen en we kunnen rekening houden met de wilde dieren in de omgeving.
Daarnaast is het dan minstens zo belangrijk om toezicht te houden en controle uit te oefenen. Jongeren blijven immers gevoelig voor de bovengenoemde kenmerken.
Het debat over traditie versus dierenwelzijn is complex en vereist een evenwichtige benadering. Het is belangrijk om zowel cultureel erfgoed als de rechten en het welzijn van dieren te respecteren. Door open gesprekken te voeren en creatieve oplossingen te zoeken, kunnen we streven naar een samenleving die zowel tradities waardeert als dieren beschermt.
