Politiek café VVD VoorU! in het teken van ‘externe wethouder’
AlgemeenSon en Breugel - In café-restaurant De Zwaan vond op woensdag 18 februari, Aswoensdag, opnieuw een politiek café plaats van VVD Voor U!. Centraal stond de vraag: wat betekent het als een wethouder niet traditioneel via een coalitie wordt benoemd, maar via een sollicitatieprocedure?
Redactie: Adrie Neervoort
Gastspreker was Kees Vortman, wethouder namens de VVD in Waalre. Vortman is daar geen ‘gewone’ politiek benoemde wethouder, maar een zogeheten externe wethouder: geselecteerd op basis van ervaring en geschiktheid, niet enkel op basis van zijn partijachtergrond. Voor een publiek van voornamelijk politiek geïnteresseerde inwoners, met ook enkele bezoekers zonder politieke achtergrond, lichtte hij toe hoe deze bestuursvorm tot stand kwam en wat die in de praktijk betekent.
Vertrouwen
Aanleiding voor de verandering in Waalre was een bestuurlijke crisis enkele jaren geleden. De toenmalige wethouders zegden het vertrouwen in de burgemeester op, waarna de gemeenteraad op haar beurt het vertrouwen in de wethouders introk. De bestuurlijke impasse die volgde, legde de uitvoerende macht vrijwel stil. Dat moment vormde het startpunt voor een fundamentele herbezinning op het functioneren van het gemeentebestuur.
Onder toeziend oog, en mogelijk lichte druk, van de commissaris van de Koning besloten raad en politieke partijen het roer om te gooien. Nieuwe wethouders zouden voortaan niet automatisch voortkomen uit coalitieafspraken, maar via een openbare sollicitatieprocedure worden geworven. Kandidaten moesten bereid zijn hun partijkleur symbolisch “aan de kapstok te hangen” en te werken voor de gehele raad en alle inwoners.
Vortman bracht de nodige ervaring mee. Eerder was hij raadslid, fractievoorzitter en wethouder in Son en Breugel. In Waalre werd hij na meerdere gesprekken en assessments geselecteerd en kreeg hij de portefeuille Sociale ontwikkeling.
Vragen
Toch riep zijn verhaal ook kritische vragen op. Want als een gemeenteraad werkt met een raadsprogramma of raadsakkoord, opgesteld door alle fracties, en daaruit een uitvoeringsprogramma voortvloeit, maakt het dan nog uit of een wethouder via verkiezing of sollicitatie op zijn plek komt? De opdracht blijft immers dezelfde: uitvoeren wat de raad binnen vastgestelde kaders besluit.
In de zaal liepen de meningen uiteen. Sommigen zagen weinig verschil tussen een gekozen en een externe wethouder. Ook vond een aanwezige dat er misschien wel sprake was van kiezersbedrog als de wethouder niet uit een partij zou komen waarop de inwoners gestemd hebben. Anderen benadrukten dat een niet-partijgebonden bestuurder vrijer kan opereren en minder gebonden is aan coalitieafspraken of partijbelangen. Vortman zelf onderstreepte dat ‘extern’ niet betekent dat iemand van buiten de gemeente moet komen; het kan ook een lokale professional zijn zonder actieve partijpolitieke rol.
Een prangende vraag uit het publiek bleef onbeantwoord: zou Vortman, als zich in Son en Breugel een kans voordeed, terugkeren als gekozen of externe wethouder? Om principiële redenen wilde hij daar niet op vooruitlopen.
Inzicht
Het politiek café bood daarmee niet alleen inzicht in de bestuurlijke vernieuwing in Waalre, maar zette ook aan tot reflectie op de manier waarop lokaal bestuur wordt ingericht. De avond maakte duidelijk dat achter ogenschijnlijk technische keuzes over benoemingsprocedures een fundamentele discussie schuilgaat: voor wie en namens wie bestuurt een wethouder eigenlijk?