‘SCHAAMLAP’ confronteert voorbijgangers met gruwelijke gelijkenissen tussen toen en nu

Son en Breugel - Op het publicatiebord op de hoek van de Europalaan en de Boslaan hangt wat onopvallend: een zwart doek met twee blauwe balken, boven en onder, en daartussen slechts één woord: SCHAAMLAP.

Redactie: Adrie Neervoort

Wie de moeite neemt om het doek op te tillen, krijgt iets aangrijpends te zien. Daarachter hangen elf indringende zwart-witfoto’s, genomen in het Joodse getto van Warschau tussen 1940 en 1943. Uitgemergelde kinderen en volwassenen kijken met angstige ogen recht in de lens. Beelden van intens menselijk lijden — beelden waarvan we hoopten dat ze tot het verleden zouden behoren.

Maar onder elke historische foto staat een onderschrift dat niet verwijst naar het verleden, maar naar het heden. Elke tekst beschrijft de actuele situatie in Gaza. En toch... lijken de foto’s uit het getto het perfecte beeld te geven bij de schrijnende teksten van vandaag.

Stille aanklacht
Het werk is een initiatief van een beeldend kunstenaar uit Son en Breugel, die bewust anoniem wil blijven. “Niet uit angst,” benadrukt hij, “maar omdat de aandacht moet uitgaan naar het werk zelf, niet naar mij als maker.” Met zijn installatie wil hij een krachtige boodschap afgeven. “Wat nu in Gaza gebeurt, is opnieuw menselijk leed op een schaal die ons allemaal zou moeten raken. En toch kijken veel mensen weg.”

De kunstenaar noemt zijn werk SCHAAMLAP. De blauwe balken op het doek verwijzen nadrukkelijk naar de Israëlische vlag. Het woord ‘schaamlap’ staat symbool voor onze neiging om het ongemakkelijke liever te bedekken dan onder ogen te zien. “We bedekken de beelden, omdat we ze misschien niet willen zien. Omdat het makkelijker is om weg te kijken. Maar de gruwelijkheden van toen lijken zich opnieuw af te spelen en zullen zoals het er nu uitziet niet stoppen, op 3.290 kilometer hier vandaan.”

De foto’s achter de ‘SCHAAMLAP’ 

Geen politiek pamflet
Hoewel het kunstwerk zich uitspreekt over een uiterst gevoelig onderwerp, wil de maker geen politiek pamflet afgeven. “Het gaat mij om het menselijk lijden, om de onverdraaglijkheid van het herhaalde onrecht. Als kunstenaar voel ik de verantwoordelijkheid om mijn onmacht om te zetten in een beeld. Een beeld dat hopelijk aanzet tot nadenken.”

SCHAAMLAP is daarmee een confronterende en moedige artistieke uiting in de openbare ruimte – rauw, eerlijk en niet makkelijk te negeren. En precies dat is ook de bedoeling.