Een hap uit de zon: bijzondere zonsverduistering boven Son en Breugel

Son en Breugel - Woensdagavond 12 augustus is het zover. Wie rond acht uur naar de westelijke hemel kijkt, kan getuige zijn van een bijzonder hemelverschijnsel: de maan schuift voor de zon langs. Vanuit Son en Breugel zien we geen volledige, maar wél een zeer diepe gedeeltelijke zonsverduistering. En die is absoluut de moeite waard om even voor naar buiten te gaan.

Stel je voor: het is een mooie zomeravond. De zon staat laag aan de hemel en lijkt langzaam een hapje te verliezen. Eerst is er nauwelijks iets bijzonders te merken, maar gedurende de avond wordt steeds meer van de zon door de maan bedekt. Rond 20.12 uur bereikt de verduistering in onze omgeving haar hoogtepunt. Dan is ongeveer 88 tot 90 procent van de zonneschijf bedekt.

Dat klinkt misschien alsof het bijna donker wordt. Toch is dat niet helemaal het geval. De zon blijft verrassend fel. Er blijft immers een klein, helder sikkeltje over dat nog altijd enorm veel licht uitstraalt. Het zal wel merkbaar schemeriger worden en de sfeer buiten kan heel bijzonder aanvoelen.

Waarom gebeurt dit eigenlijk?
Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan precies tussen de aarde en de zon door beweegt. Vanaf de aarde lijkt de maan daardoor voor de zon langs te schuiven. Omdat de maan ongeveer vierhonderd keer kleiner is dan de zon, maar ook ongeveer vierhonderd keer dichterbij staat, kunnen beide hemellichamen vanaf de aarde bijna even groot lijken.

Bij een totale zonsverduistering bedekt de maan de zon volledig. Dat gebeurt op 12 augustus bijvoorbeeld in delen van IJsland en Spanje. Daar wordt het midden op de dag tijdelijk bijna nacht en kan de indrukwekkende corona, de ijle buitenatmosfeer van de zon, zichtbaar worden.

In Nederland zitten we nét buiten die smalle strook waarin de verduistering totaal is. Wij krijgen daardoor een zogenaamde diepe gedeeltelijke zonsverduistering.

Hoe laat moet je buiten staan?
Voor Son en Breugel en omgeving zijn de tijden ongeveer:
19.17 uur: de maan begint voor de zon te schuiven.
Rond 20.12 uur: maximaal ongeveer 88 à 90 procent van de zon bedekt.
Rond 21.05 uur: de verduistering is voorbij.

De exacte tijden verschillen per locatie met enkele minuten. In Eindhoven begint de eclips bijvoorbeeld om 19.17 uur, is het maximum om 20.12 uur en eindigt het verschijnsel rond 21.06 uur.

Er is daarbij één belangrijk aandachtspunt: de zon staat heel laag. Tijdens het maximum staat zij in onze omgeving nog maar ongeveer zeven graden boven de horizon. Wie de eclips wil zien, heeft daarom een vrij uitzicht nodig richting west tot west-noordwest. Een rij bomen, een gebouw of een dak kan de zon al snel uit beeld halen.

Een open plek, een veld, een brede weg of een locatie met vrij uitzicht richting de ondergaande zon is dus ideaal.

Kijk nooit zonder bescherming
Misschien wel de belangrijkste tip: kijk nooit rechtstreeks naar de zon zonder geschikte oogbescherming.

Ook wanneer 90 procent van de zon bedekt is, blijft het overgebleven zonlicht sterk genoeg om ernstige oogschade te veroorzaken. Een gewone zonnebril is hiervoor absoluut niet geschikt. Gebruik een speciale eclipsbril die bedoeld is voor het veilig bekijken van de zon. Ook met een verrekijker of telescoop mag je nooit rechtstreeks naar de zon kijken zonder een daarvoor bestemd zonnefilter.

Wie geen eclipsbril heeft, kan de verduistering ook indirect bekijken, bijvoorbeeld door de zon te projecteren op een wit vel papier. Zo kun je het verloop van de verduistering volgen zonder rechtstreeks in de zon te kijken.

Een bijzonder moment
Het mooie aan deze eclips is dat je er vanuit Son en Breugel helemaal geen verre reis voor hoeft te maken. Het is een verschijnsel dat zich boven ons eigen dorp afspeelt – en juist doordat de zon zo laag staat, kan de combinatie van een gedeeltelijk verduisterde zon en de avondlucht spectaculaire beelden opleveren.

En er is nog een reden om 12 augustus in de agenda te zetten. Deze verduistering is uitzonderlijk groot voor Nederland. De volgende gedeeltelijke zonsverduistering die vanuit Nederland zichtbaar is, op 2 augustus 2027, heeft een aanzienlijk kleinere bedekking. Voor een nóg grotere gedeeltelijke eclips dan die van 12 augustus moeten we volgens de huidige berekeningen wachten tot 2090. Een totale zonsverduistering die vanuit Nederland zelf zichtbaar is, staat pas voor 7 oktober 2135 op de kalender.

Dat maakt de avond van 12 augustus dus tot een moment dat we niet zomaar nog eens meemaken.

Even naar buiten dus!
De verduistering duurt bijna twee uur, maar het mooiste moment is rond 20.12 uur. Zoek op tijd een plek met vrij zicht naar het westen, neem een eclipsbril mee en houd de lucht in de gaten.

En als de wolken toevallig roet in het eten gooien? Dan is dat vooral een goede reden om de volgende keer wél op tijd klaar te staan. Want een hemelverschijnsel als dit komt in Nederland maar zelden zo spectaculair voorbij.

Dus: woensdag 12 augustus, rond acht uur ’s avonds. Kijk omhoog, maar wel veilig. Misschien ziet de zon er die avond vanuit Son en Breugel even heel anders uit dan normaal.