Son en Breugel kijkt voor miljoenenprobleem vooral naar Den Haag

Son en Breugel - De behandeling van de kadernota 2027-2030 maakte één ding duidelijk: vrijwel alle partijen in de gemeenteraad van Son en Breugel erkennen dat de financiële situatie ernstig is. Structurele tekorten van bijna 3 miljoen euro per jaar, oplopende kosten voor de jeugdzorg en de Wmo en een afnemend eigen vermogen laten weinig ruimte voor optimisme. Toch bleef tijdens het debat één fundamentele vraag grotendeels onbeantwoord: welke uitgaven is de gemeenteraad bereid zelf ter discussie te stellen?

Redactie: Adrie Neervoort

De cijfers liegen niet. De jaarrekening 2025 sloot af met een tekort van bijna 300.000 euro dat uit de reserves moest worden aangevuld. Het eigen vermogen nam met 2,9 miljoen euro af. Vervolgens bleek uit de eerste bestuursrapportage dat 2026 al afstevent op een nieuw tekort van ruim 3 miljoen euro. Vanaf 2027 worden soortgelijke tekorten zelfs structureel verwacht. Vrijwel alle fracties spraken hun zorgen uit. Maar waar de ernst van de situatie breed werd gedeeld, bleef de bereidheid om daadwerkelijk in de eigen begroting te snijden opvallend beperkt.

De aangenomen moties laten vooral zien waar de raad de oplossing níét zoekt. Een meerderheid riep het Rijk op gemeenten structureel beter te compenseren voor wettelijke taken. Ook werd gepleit voor een landelijke vangnetregeling voor uitzonderlijk hoge zorgkosten en voor verdere samenwerking binnen de Dommelvallei-gemeenten.

Dat zijn begrijpelijke wensen. Gemeenten kampen al jaren met tekorten in het sociaal domein en veel van die problemen worden inderdaad veroorzaakt door landelijke regelgeving. Maar tegelijkertijd lossen deze moties het financiële probleem van Son en Breugel vandaag niet op. Ze zijn afhankelijk van politieke besluitvorming in Den Haag, waar de gemeenteraad geen invloed op heeft. De aangenomen moties kunnen daarom moeilijk worden gezien als concrete bezuinigingsmaatregelen. Ze verschuiven de oplossing vooral naar een andere bestuurslaag.

Lastige keuzes blijven uit
Opvallender is wat tijdens het debat nauwelijks werd besproken. Als een gemeente jaarlijks miljoenen tekortkomt, ligt het voor de hand om ook grote investeringen opnieuw tegen het licht te houden. Toch bleven omvangrijke projecten vrijwel buiten schot. Zo bleef de geplande bouw van gemeenschapshuis en huisartsenlocatie Braecklant, waarvoor meer dan vijf miljoen euro is voorzien, buiten de discussie als mogelijke bezuinigings- of uitsteloptie.

Dat is een politieke keuze. De coalitiepartijen blijven vasthouden aan deze investering, terwijl tegelijkertijd wordt erkend dat de gemeente financieel zware jaren tegemoet gaat. Ook andere structurele uitgaven werden nauwelijks onderwerp van een fundamentele afweging. Daarmee ontstond het beeld dat de raad vooral zoekt naar aanvullende inkomsten of compensatie van buitenaf, voordat wordt gekeken naar de eigen uitgaven.

Een voorstel om de kostendekkendheid van leges verder te verhogen kreeg geen meerderheid. Ook andere voorstellen die direct invloed konden hebben op de gemeentelijke inkomsten of uitgaven haalden het niet of werden doorgeschoven naar later onderzoek. De unaniem aangenomen motie om verschillende financiële scenario’s voor het sociaal domein uit te werken biedt weliswaar meer inzicht voor de komende begrotingsbehandeling, maar levert op zichzelf nog geen euro besparing op. Daarmee bleef de vergadering vooral steken in procesafspraken, onderzoeken en oproepen aan het Rijk, terwijl de structurele financiële opgave al vanaf volgend jaar voelbaar wordt.

VVD Voor U! staat alleen
De enige fractie die uiteindelijk tegen de kadernota stemde was VVD Voor U!. De partij stelde dat de raad onvoldoende bereid is om nu al fundamentele financiële keuzes te maken en dat het college al jaren reageert op problemen in plaats van erop vooruit te lopen.

Of die kritiek terecht is, zal de begroting van 2027 moeten uitwijzen. Eén conclusie kan echter nu al worden getrokken: de meerderheid van de gemeenteraad kiest ervoor eerst te hopen op extra geld uit Den Haag en op toekomstige besparingen in het sociaal domein. De discussie over welke ambities en investeringen de gemeente zichzelf nog kan veroorloven, is daarmee opnieuw vooruitgeschoven.