Stijgende kosten sociaal domein dwingen Son en Breugel tot keuzes

Son en Breugel - De gemeente Son en Breugel staat voor lastige keuzes. Dat blijkt uit de jaarrekening 2025 en de kadernota 2027-2030 die het college van burgemeester en wethouders heeft aangeboden aan de gemeenteraad. De focus ligt daarbij vooral op de snel stijgende kosten binnen het sociaal domein, met name voor jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Redactie: Adrie Neervoort

Volgens wethouder Financiën Jelle de Jong is de situatie zorgwekkend. Waar de gemeente in het verleden stijgende uitgaven nog kon opvangen met incidentele meevallers, is inmiddels sprake van een structureel probleem. "Waar eerder nog werd gesproken over het ravijnjaar, kunnen we nu wel stellen dat we het ravijn inmiddels in zicht hebben", aldus De Jong.

Uitgaven stijgen sneller dan inkomsten
De kosten voor jeugdzorg en Wmo groeien al jaren sneller dan de inkomsten die gemeenten hiervoor ontvangen van het Rijk. Zonder aanvullende maatregelen dreigt volgens het college een structureel tekort dat de komende jaren verder oploopt. Volgens De Jong gaat het om een tekort van ongeveer 2 tot 3 miljoen euro. "De huidige situatie is nog maar twee à drie jaar houdbaar", waarschuwt hij. "Zonder ingrepen komt de betaalbaarheid van voorzieningen onder druk te staan."

De wethouder benadrukt dat het niet alleen om een financieel vraagstuk gaat. Achter de cijfers schuilt volgens hem een bredere maatschappelijke ontwikkeling. "Wat vinden we ervan dat steeds meer inwoners ondersteuning nodig hebben om het dagelijks leven door te komen? En wat kunnen we als samenleving doen om die afhankelijkheid van professionele hulp te verminderen?"

Meer dan een financieel probleem
Wethouder Steven Grevink wijst vooral op de sterke groei van de vraag naar jeugdhulp. "Die ontwikkeling laat zien dat steeds meer kinderen en gezinnen moeite hebben om mee te komen in een samenleving die steeds hogere eisen stelt."

De gemeente investeerde de afgelopen jaren fors in preventie en ondersteuning via onder meer het CMD en praktijkondersteuners bij huisartsen. Hoewel deze aanpak positieve effecten heeft, groeit de vraag naar hulp sneller dan de resultaten van deze investeringen zichtbaar worden. "Daarom concluderen wij dat investeren in preventie alleen niet voldoende is om de financiële ontwikkeling op korte termijn te keren", aldus Grevink.

Uitgangspunten voor de komende jaren
Om de begroting weer structureel in balans te brengen, hanteert het college een aantal uitgangspunten. Zo moet het basisniveau van voorzieningen behouden blijven, worden eerder genomen investeringen niet zomaar teruggedraaid en wordt meer nadruk gelegd op de zelfredzaamheid van inwoners die daartoe in staat zijn.

Daarnaast wil de gemeente dat inwoners die gebruikmaken van bepaalde voorzieningen, waar mogelijk naar draagkracht bijdragen aan de kosten. Ook wordt van verenigingen en organisaties verwacht dat zij vaker gebruikmaken van subsidies en cofinanciering.

Wethouder Grevink spreekt daarbij liever niet over bezuinigingen. "Het gaat om afschalen, prioriteren en keuzes maken."

Oproep aan het Rijk
Tegelijkertijd blijft de gemeente aandacht vragen voor de financiële positie van gemeenten.

"We verwachten onvoldoende middelen van het Rijk om deze tekorten op te vangen", zegt De Jong. "Samen met andere gemeenten en de VNG blijven wij aandacht vragen voor dit vraagstuk."

Volgens het college ligt de echte uitdaging uiteindelijk niet alleen in het beheersen van de kosten, maar vooral in het versterken van de veerkracht van inwoners en hun sociale omgeving.

"Niet omdat we alleen willen besparen, maar omdat we willen dat minder mensen afhankelijk worden van professionele ondersteuning. Alleen dan creëren we een systeem dat financieel houdbaar is én waarin het beter gaat met onze inwoners, en vooral met onze jeugd", aldus Grevink.

De gemeenteraad bespreekt de jaarrekening 2025 en de kadernota 2027-2030 op donderdag 2 juli.