Van groepsdruk naar ouderkracht: smartphone-vrij opgroeien

Son en Breugel - Dinsdag 7 oktober vond de thema-avond ‘De impact van smartphones’ plaats in het Dommelhuis. De avond werd georganiseerd door basisscholen De Ruimte en BuitensteBinnen. In eerste instantie was het plan om de bijeenkomst te houden op school, maar door het overweldigende aantal aanmeldingen (ruim 130) is gekozen voor het Dommelhuis. Rond de klok van 19.30 uur stroomde de theaterzaal dan ook vol met vele moeders en vaders van basisschoolkinderen in Son en Breugel.

Redactie: Hanny Evers

Maike van Ingen, ouder van kinderen op basisschool De Ruimte, opent de avond met een korte introductie. Ze vertelt over de aanloop naar deze avond, die begonnen is met een koffiemoment voor ouders van de school, waarna het idee voor deze thema-avond is ontstaan. Met deze avond hoopt ze dat ouders zich verbinden en het gevoel hebben er niet alleen voor te staan. Daarnaast hoopt ze op inspiratie voor ouders om kinderen ook op een andere manier met elkaar te laten verbinden. Maike: “Wat voor jeugd willen we onze kinderen geven? Willen we dat ze buiten spelen of het grootste deel van de dag achter een scherm zitten?”

Smartphone-vrij opvoeden
Hierna komt Hanneke de Hertog aan het woord. Hanneke is integratief kindercoach en heeft zich gespecialiseerd in de rol van de smartphone op de ontwikkeling van kinderen. Ze stelde het publiek dan ook de volgende vragen: “Wat is jouw voornaamste reden om je kind een smartphone te geven?”, en “Hoe vind je zelf dat je met je mobiel omgaat?”.

Hanneke laat zien dat het kinderbrein nog volop in ontwikkeling is. Vanaf tien jaar doorlopen kinderen een zogeheten gevoelige periode in de ontwikkeling van executieve functies en die gaan achteruit door de invloed van verschillende apps. Met name het schakelen tussen verschillende activiteiten, het werkgeheugen en de rem om op tijd te stoppen met bijvoorbeeld gamen is nog onvoldoende ontwikkeld waardoor de zelfsturing en controle over emoties achter blijft. Deze vaardigheden zijn belangrijk om offline te ontwikkelen zodat je ze daarna ook online goed kan inzetten.

Veel schermtijd betekent ook minder beweging, terwijl lichaamsbeweging en verveling juist belangrijke stimulators zijn in de ontwikkeling van deze vaardigheden. Hannekes pleidooi sluit aan bij de visie van de stichting SmartphoneVrij Opgroeien en roept op om het geven van een smartphone uit te stellen. Daarnaast kwamen cyberpesten en blootstelling aan schadelijk content aan bod. Kinderen worden online niet beschermd door een kijkwijzer zoals op televisie, terwijl de toegang tot 18+-content slechts een klik verwijderd is bij sommige apps.

Moeilijke keuze voor ouders
Deze wetenschap helpt ouders om een keuze te maken. Maar dit is nog steeds niet makkelijk als andere kinderen in de klas wel een smartphone hebben. Ouders uit de zaal reageren hier op: “Mijn kind is vaker alleen thuis, we hebben geen huistelefoon, dus heeft mijn kind een smartphone gekregen”. En een andere ouder stelde: “Ik ben bang dat mijn kind sociaal buiten de boot valt, mijn kind is al niet zo populair”. Ook hoorden we: “Ik geef mijn kind liever op jongere leeftijd een smartphone, dan kan ik meekijken en ingrijpen waar nodig is”.

Na het plenaire gedeelte gaan de ouders uiteen per basisschool. In de foyer liggen stellingen die de ouders kunnen gebruiken om het gesprek over de smartphone aan te gaan. In het gesprek bij basisschool De Sonnewijzer kwam naar voren dat de aanwezige ouders hun kinderen graag pas later een smartphone willen geven. Enkele ouders hebben ter plekke het ouderpact van Smartphone Vrij Opgroeien getekend. In dit pact geef je aan de smartphone voor je kind uit te stellen. Kinderen moeten verantwoordelijk genoeg zijn en voldoende executieve vaardigheden hebben; dit past bij de ontwikkeling van een kind van 14 jaar.

Sebastian Philippart, de schoolleider van BuitensteBinnen: “Scholen krijgen het advies om een smartphone-vrije omgeving te stimuleren, geen WhatsApp-groepen per klas aan te moedigen en digitale opvoeding los te koppelen van het bezit van een smartphone. Op onze school moeten de leerlingen de smartphone inleveren voor de les, en krijgen die terug als de schooltijd voorbij is.” In de nabespreking zijn er wel ouders die kritisch zijn. Er zijn ook andere manieren om je kind verantwoord om te leren gaan met een smartphone.

Deze lijken onderbelicht tijdens deze avond, wellicht doordat de meeste ouders die naar deze thema-avond komen zelf al twijfelen of het een goed idee is om hun jonge kind een smartphone te geven. De avond was niet bedoeld om met een opgeheven vinger te wijzen, maar om ouders bewust te maken. Door met elkaar in gesprek te gaan, werd duidelijk dat smartphonegebruik niet alleen een individueel probleem is, maar een collectieve uitdaging. Er was behoefte aan een vervolg, het liefst een mogelijkheid waarbij ouders met hun kinderen aan kunnen sluiten. Beide organiserende scholen hebben de intentie om dit samen vorm te geven. Er wordt gedacht aan een theater voor ouders waar hun kinderen eventueel bij kunnen zijn.