De huisarts vertelt: Vapen, meer dan een onschuldige gewoonte

Tot een paar jaar geleden zag je nauwelijks iemand vapen. Inmiddels zijn e-sigaretten niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Vooral onder jongeren is het gebruik sterk toegenomen. De kleurrijke apparaatjes en zoete smaken wekken de indruk dat vapen een veilig alternatief is voor roken. Die indruk verdient echter nuancering.

De meeste vapes bevatten nicotine, een van de meest verslavende stoffen die we kennen. Bij jongeren is dat extra zorgwekkend. De hersenen ontwikkelen zich door tot ongeveer het 25e levensjaar. Nicotine kan die ontwikkeling beïnvloeden en wordt in verband gebracht met concentratieproblemen en een verhoogde gevoeligheid voor verslaving op latere leeftijd.
Volgens recente onderzoeken heeft een aanzienlijk deel van de Nederlandse jongeren tussen 12-16 jaar weleens gevapet.

Naast nicotine bevatten vapes verschillende chemische stoffen die worden verhit en ingeademd. Hoewel de langetermijneffecten nog niet volledig bekend zijn, weten we inmiddels wel dat de damp niet uit "onschuldig water" bestaat. Stoffen zoals propyleenglycol, glycerol en diverse smaakstoffen kunnen irritatie van de luchtwegen veroorzaken. Jongeren melden regelmatig klachten zoals hoesten, kortademigheid, keelpijn en een verminderde conditie. Internationaal zijn bovendien honderden gevallen beschreven van ernstige longschade die in verband werd gebracht met het gebruik van e-sigaretten. Hoewel dergelijke ernstige complicaties gelukkig zeldzaam zijn, laten zij zien dat de gevolgen van vapen niet altijd onschuldig zijn. Ook op de korte termijn zijn er effecten merkbaar. Nicotine verhoogt de hartslag en bloeddruk. Sommige gebruikers ervaren hartkloppingen, duizeligheid, hoofdpijn, slaapproblemen of gevoelens van onrust. Bij intensief gebruik kunnen jongeren al snel afhankelijk worden.

Voor ouders is vapen een lastig onderwerp. Het gesprek aangaan is belangrijk. Niet alleen over de risico’s, maar ook over de redenen waarom jongeren beginnen. Nieuwsgierigheid, stress, sociale druk of de wens erbij te horen spelen vaak een rol. Gelukkig staat niemand er alleen voor. Jongeren die merken dat zij moeite hebben om te stoppen, of ouders die zich zorgen maken over het vapegebruik van hun kind, kunnen terecht bij https://wequit.nl of bij https://vapenjouwkeuze.nl Ook de huisarts en praktijkondersteuner kunnen helpen met begeleiding, advies en ondersteuning bij het stoppen met vapen. Juist in een vroeg stadium kan goede begeleiding veel gezondheidsproblemen voorkomen.