Sommige verhalen moeten verteld worden

Son en Breugel - Je kunt een boek lezen over iemands leven, maar een gesprek voeren met de persoon achter dat verhaal is iets heel anders. Dat bleek zaterdag tijdens ‘Geleefde Woorden’ in Bibliotheek Dommeldal. Meer dan tachtig bezoekers kwamen bijeen voor een middag waarin niet alleen boeken centraal stonden, maar vooral de mensen en levensverhalen erachter.

De sfeer was aandachtig en betrokken. Verhalen over mentale gezondheid, geweld, misbruik, borderline, LHBTIQ+ en psychotherapie kwamen voorbij. Soms zwaar, soms confronterend, maar vooral menselijk. En opvallend vaak leidde het ene verhaal tot herkenning bij een ander.

Een boek dat je vragen mag stellen
Een bijzonder onderdeel van de middag was de Living Library, georganiseerd door Ellen Reinders van de bibliotheek. Ruim 22 bezoekers gingen één op één in gesprek met een ‘levend boek’. Geen boek dat je uitleest, maar een mens aan wie je vragen kunt stellen en met wie je in gesprek gaat over een deel van diens leven. Bijzonder is dat deze mensen ook zelf allemaal een boek hebben gepubliceerd.

De levende boeken brachten ieder hun eigen onderwerp en verhaal mee. Frank van Vliet vertelde over LHBTIQ+ en schreef daarover ‘Ik heb je lief mijn hele leven’ en ‘Opnieuw Beginnen’. Maaike van den Berg sprak over mentale gezondheid en publiceerde ‘Het zwarte boekje met een hart van goud’. Jolanda Esselink deelde haar ervaringen rond gaslighting en intieme terreur in ‘Moordvent’. Jasmin Steba vertelde over geweld en misbruik binnen het gezin in ‘Van binnen gebruld’. Anika Rooke sprak over borderline en schreef ‘Over the borderline’. Loes Vork bracht het onderwerp psychotherapie ter sprake met haar boek ‘Denk je dat je mij kunt helpen?’. Allemaal hebben zij hun levensverhaal gepubliceerd en tijdens de Living Library konden bezoekers met deze auteurs in gesprek over hun boek en vooral over wat zij zelf hebben meegemaakt.

De gesprekken werden door bezoekers als waardevol en belangrijk ervaren. Juist doordat er rechtstreeks met de persoon achter het verhaal werd gesproken, ontstond ruimte voor vragen, begrip en herkenning. Wat op papier misschien een thema lijkt, krijgt in een persoonlijk gesprek een gezicht.

Ervaringsverhalen verdienen een podium
Initiatiefneemster Alida van Sambeeck organiseerde Geleefde Woorden vanuit een duidelijke overtuiging: persoonlijke verhalen doen ertoe. Het delen van ervaringen kan volgens haar helend zijn, erkenning bieden en begrip kweken.

Ook Alida zelf heeft een indringend verhaal. Tussen 1996 en 2008 kreeg zij te maken met intieme terreur en huiselijk geweld en daarna jarenlang met stalking. In 2020 schreef zij hierover het boek ‘Geen Sprookje’. Vanwege haar veiligheid verscheen het boek destijds onder een pseudoniem.

Door veranderde omstandigheden kan Alida haar verhaal nu onder haar eigen naam vertellen. Tijdens Geleefde Woorden kreeg ‘Geen Sprookje’ opnieuw een podium. Filmmaker Charlotte Schoenmakers maakte bovendien een korte documentaire over het boek en het verhaal van Alida.

Luisteren, herkennen en begrijpen
De middag werd gemodereerd door Monique van Zwieten. Muziektherapeute Jonne ter Braak liet daarnaast zien welke rol muziek kan spelen bij het verwerken en uiten van ervaringen.

Ook wethouder Steven Grevink was bij de middag aanwezig. Zijn aanwezigheid onderstreepte de betrokkenheid vanuit de gemeente bij een initiatief waarin persoonlijke verhalen, ontmoeting en verbinding centraal staan.

Dat er behoefte is aan dit soort verhalen, blijkt ook uit de belangstelling voor het genre. Volgens onderzoek van Stichting Lezen staat waargebeurd in de top drie van populairste genres, naast spanning en literatuur. Geleefde Woorden liet zaterdag zien wat er achter die waargebeurde verhalen schuilgaat: mensen van vlees en bloed, met ervaringen die soms moeilijk zijn om te delen, maar die voor een ander juist van grote betekenis kunnen zijn.

Want uiteindelijk ging het deze middag niet alleen over boeken. Het ging over luisteren en delen. Over de moed om een verhaal te vertellen en de bereidheid van een ander om het te horen.

Ruim tachtig mensen kwamen naar de bibliotheek. Meer dan tweeëntwintig van hen namen plaats tegenover een ‘levend boek’ en er zijn ruim 44 gesprekken gevoerd. En overal in de zaal was herkenning. Misschien is dat precies wat Geleefde Woorden wilde bereiken: laten zien dat achter ieder levensverhaal een mens zit, en dat we elkaar soms pas echt begrijpen wanneer we naar dat verhaal luisteren.